فرآیند پایاپای و تسویه در بازار آتی چطور انجام می ...
نویسنده: کارگزاری اردیبهشت ایرانیان تعداد بازدید: 1013 تعداد نظرات ارسالی: 0

فرآیند پایاپای و تسویه در بازار آتی چطور انجام می گیرد؟

در بازار آتی سبد سهام، مشتری موظف است برای اتخاذ موقعیت وجهی را به عنوان وجه تضمین اولیه به حساب کارگزار واریز کند. وجه تضمین اولیه درصدی از ارزش معامله قرارداد آتی (مثلا 20 درصد) است. برای مثال اگر قیمت معامله ی وارد شده برای قرارداد آتی سبد سهام 9000 ریال و اندازه ی قرارداد، 10000 باشد، آن گاه ارزش قرارداد آتی 90000000 ریال و در نتیجه میزان وجه تضمین اولیه معادل 18000000 ریال خواهد بود.

بورس پس از پایان جلسه معاملاتی قیمت تسویه روزانه را براساس مقررات مربوطه محاسبه کرده و از طریق سایت رسمی خود به اطلاع عموم می رساند. قیمت تسویه ی روزانه قرارداد آتی سبد سهام، مبنای بروزرسانی وجه تضمین طرفین معامله (واریز به حساب وجه تضمین یا برداشت از آن) و تعیین سود یا زیان روزانه است. به این ترتیب که برای تمامی سرمایه گذارانی که دارای موقعیت باز هستند، سود یا زیان محاسبه می شود. سپس از حساب وجه تضمین سرمایه گذارانی که با زیان مواجه شده اند، وجهی به اندازه ی زیان محقق شده خارج شده و به حساب سرمایه گذارانی که سود کسب کرده اند واریز می شود. حساب وجه تضمین مشتری می تواند در پی زیان های متوالی، تا سطح کمینه ی تعیین شده در مشخصات قرارداد کاهش یابد. به این سطح کمینه، حداقل وجه تضمین گفته می  شود و برای مثال می تواند معادل 70 درصد وجه تضمین لازم باشد. وجه تضمین لازم، درصدی از ارزش قرارداد است که با استفاده از قیمت تسویه ی روزانه به دست می آید. در صورتی که مانده حساب وجه تضمین مشتری از حداقل وجه تضمین کمتر شود، یک اخطاریه ی وجه تضمین برای مشتری ارسال می شود. سپس مشتری باید نسبت به واریز وجه تضمین تا سطح وجه تضمین لازم اقدام کند. در مثال بالا در صورتی که قیمت تسویه ی روزانه 9200 ریال باشد، یعنی ارزش قرارداد آتی معادل 92000000 ریال باشد، وجه تضمین لازم معادل 20 درصد آن یعنی 18400000 ریال و سطح حداقل وجه تضمین 70 درصد وجه تضمین لازم یعنی 12880000 ریال خواهد بود.

اگر مشتری تا یک ساعت قبل از پایان جلسه معاملاتی روز بعد، از محل واریز وجوه یا بستن موقعیت های تعهدی باز، وجه تضمین خود را تا حد جبران کسری وجه تضمین افزایش ندهد، کارگزار آن دسته از موقعیت های تعهدی باز مشتری که تعهدات وجه تضمین آن ایفا نشده است را از طریق اخذ موقعیت معکوس می بندد.

بستن موقعیت با معامله ی معکوس پیش از تسویه نهایی چطور انجام می گیرد؟

مشتری می تواند طی دوره معاملاتی قرارداد و پیش از تسویه نهایی، با اخذ موقعیت معکوس، موقعیت باز خود را ببندد و از بازار خارج شود. لازم به ذکر است که برای اخذ موقعیت معکوس نیازی به واریز وجه تضمین اولیه نیست. در این حالت، دارنده ی موقعیت باز می تواند با اتخاذ یک موقعیت معاملاتی دیگر در جهت عکس موقعیت باز اولیه (خرید در برابر فروش و فروش در برابر خرید)، خالص موقعیت های باز خود را صفر کند و قبل از تسویه نهایی از بازار خارج شود. در این صورت خالص تعهدات مشتری با توجه به آخرین قیمت تسویه روزانه محاسبه و حساب وجه تضمین آزاد می شود.

تسویه نهایی در بازار آتی سبد سهام چطور انجام می گیرد؟

تسویه ی موقعیت های تعهدی باز اعم از خرید و فروش قراردادهای آتی سبد سهام در سررسید می تواند به صورت نقدی و فیزیکی انجام شود. تمامی دارندگان موقعیت تعهدی باز در صورت تمایل می توانند طی مهلت مقرر در مشخصات قرارداد، اولویت خود برای تسویه نقدی یا تسویه فیزیکی را به کارگزار مربوطه اعلام کنند. در صورت عدم اعلام نوع تسیویه توسط مشتری، نوع تسویه توسط شرکت سپرده گذاری به صورت نقدی تعیین می شود. در زمان تسویه نقدی، مشتریان باید ارزش مابه التفاوت آخرین قیمت تسویه روزانه قرارداد آتی و قیمت مبنای دارایی پایه در بازار نقد به علاوه هزینه های تسویه نهایی را تامین کنند و به حساب خود نزد کارگزار مربوطه واریز نمایند. لازم به ذکر است که آن دسته از موقعیت های باز با اولویت تسویه نقدی که امکان تسویه نقدی ندارند، مشمول تسویه فیزیکی می شوند.

برای تسویه فیزیکی موقعیت های تعهدی باز خرید، مشتری باید مبلغی معادل ارزش باز قرارداد آتی در آخرین روز معاملاتی به علاوه هزینه های تسویه نهایی را طی مهلت مقرر در مشخصات قرارداد تامین کرده و از طریق کارگزار خود به حساب اتاق پایاپای واریز نماید. اگر وجه فوق در مهلت مقرر پرداخت نشود، قرارداد آتی سبد سهام بر حسب قیمت تسویه روزانه آخرین روز معاملاتی، تسویه نقدی می شود و کارگزار متناسب با موقعیت هایی که تسویه نقدی شده است، مشمول خسارت های مقرر در مشخصات قرارداد آتی می شود. همچنین برای تسویه فیزیکی موقعیت های تعهدی باز فروش، مشتری باید سبد پایه موضوع قرارداد آتی به علاوه هزینه های تسویه نهایی را طی زمان مشخص شده در کد معاملاتی خود در شرکت سپرده گذاری داشته باشد. اگر تمام یا بخشی از اوراق بهادار موجود در سبد پایه تعهد شده در کد معاملاتی فروشنده وجود نداشته باشد، قرارداد آتی بر حسب قیمت تسویه روزانه آخرین روز معاملاتی، تسویه نقدی می شود و کارگزار متناسب با موقعیت های تعهدی فروشی که تسویه نقدی شده است، مشمول خسارت های مقرر در مشخصات قرارداد آتی می شود.

 





rating
  نظرات

نظری وجود ندارد.

نام
ایمیل
وب سایت
عنوان
نظر
کد CAPTCHA
وارد نمودن کد